Çatışma Evreleri

Çatışma Evreleri

Hendricks (1991)e göre çatışmalar üç evreden oluşmaktadır. Birinci evrede; çatışma sıradan, olağan sorunlar olarak ele alınır. Kimi zaman müdahale gere­ği bile duyulmaz. İkinci evrede; taraflar arasındaki çatışma yoğunluk kazanmaya başlamıştır. Sorunu çözmek giderek güçleştiğinden müdahaleyi gerektirir. Üçün­cü evrede; taraflar artık kazanmayı düşünmez hale gelip amaçtan sapmış durum­dadırlar. Birbirlerine zarar vermeye çalışırlar. Bu zarar fiziksel ya da psikolojik boyutta da olabilir (Karip; 2003: 11).

Yukarıda verilen evreler, etkileşim sürecinde ortaya çıkan basit farklılıklardan başlayarak, anlaşmazlık, uzlaşmazlık, zıtlaşma, zıtlaşma, yasal çekişme, şiddet ve kavgaya kadar uzanan bir süreci yansıtmaktadır (Keitner, 1994; akt. Karip; 2003: 14). Basit farklılıklar, sağlıklı iletişim ortamlarında bile ortaya çıkabilir. Taraflar, bu farklılıkları karşılıklı anlayış ve işbirliği içinde ortak çözüme ulaşabilirler. Ba­zen basit farklılıkların arka planında gizlenen daha ciddi sorunlar olabilir. Böyle bir durum çatışmanın derinleşmesine neden olabilecektir. Tarafların çıkarları ve gereksinimlerinin kutuplaşmaya dönüşmesiyle anlaşmazlık aşamasına geçilir. Bu aşamada, tarafların uzlaşma zorlaşır, ortak çözüm yolu bulmak için pazarlığa gi­rişilir. İletişimde suçlayıcı, tehdit edici bir dil kullanılmaya başlar. Taraflar sorunu çözmekte zorlandıklarından dolayı üçüncü kişilerin arabuluculuğu ve uzlaştırıcılığına gereksinim duyulur. Krizin aşılamaması durumunda uzlaşmazlık aşamasına geçilir. Kutuplaşmanın netleştiği ve gerilimin yükseldiği aşamadır. Uzlaşmazlığın çözümü için taraflar pazarlığı girişebilecekleri gibi, üçüncü kişilerin arabuluculu­ğu ve gözlemciliği yararlı olabilir. Gerçekte ortak bir uzlaşma sağlanabilecek olsa da, taraflar birinin kazanacağı ve diğerinin kaybedeceği algısına sahiptir. Pazarlıkta kazan kaybet tutumunun egemen olması nedeniyle, uzlaşma sağlansa bile, ilerleyen zamanlarda, çatışma daha da büyüyerek ortaya çıkabilir. Zıtlaşma aşamasında, taraflar biri birlerinin hata ve kusurlarını bulma gayreti içindedirler. Çatışmanın çözümü oylama, seçim ya da yansız bir üçüncü tarafın kararı ile sağlanabilir. Her iki taraf için de kazanmak veya kaybetmek olduğundan, taraflardan biri ya da her ikisi de varılan çözümü kabul etmeyebilir. Tarafların kontrolden çıkma olasılığı yüksektir. Böyle bir durumda, çatışma durumunun çözüme kavuşturulması için yasal çekişmeye geçilir. Çatışma konusunun yargıç ya da jüri önüne getirildiği ya­sal çekişme aşamasında, bir taraf kazanırken diğer taraf kaybeder. Kaybeden taraf kızgınlık duyar ve çaresizlik içine düşer. Çatışmanın son aşaması olan şiddet ve kavga aşamasında, fiziksel ve psikolojik şiddet kullanılır. Düşmanlık ve husumetin yoğun olarak ortaya çıkması söz konusudur. Korkunun egemen olduğu bu aşama­da, iki taraf da zarar görebilir.